De kern. De vraag is bijna nooit „is deze inhoud echt?” in het absolute, maar „wat kunnen de beschikbare technische elementen aantonen?”. Het antwoord hangt vooral af van wat werd bewaard.
De schermafbeelding: kwetsbaar van nature
Een schermafbeelding is een afbeelding. Ze bevat niet de echte afzender, niet het tijdstempel van de server en niet de metadata van het oorspronkelijke bericht, en ze is in enkele seconden aangepast. Ze is niet waardeloos, maar wel gemakkelijk te betwisten. De nuttige reflex: het bericht zelf bewaren, op de telefoon of in het account waar het staat, en het gesprek niet wissen.
De e-mail: veel aanwijzingen, op voorwaarde dat u het origineel hebt
Een e-mail draagt technische headers: doorlopen servers, tijdstempels, resultaten van authenticatiecontroles (SPF, DKIM, DMARC). Een vervalst of bewerkt bericht laat daar vaak tegenstrijdigheden achter. Een afdruk of een gewone doorsturing doet een deel van die informatie verloren gaan; het origineel, in de oorspronkelijke mailbox of geëxporteerd als .eml- of .msg-bestand, zegt veel meer.
Documenten, foto's, opnamen
Word-bestanden, pdf's en foto's bevatten metadata: gebruikte software, data van aanmaak en wijziging, toestel waarmee de foto werd genomen. Die kunnen gewijzigd worden, maar zelden volkomen samenhangend. Een pdf bewaart soms zijn opeenvolgende versies, waardoor zichtbaar wordt wat na een ondertekening werd gewijzigd.
Deepfakes: voorzichtigheid in beide richtingen
Gekloonde stemmen en gemanipuleerde video's zijn voor iedereen toegankelijk geworden. Geen enkel hulpmiddel spoort ze met zekerheid op, en echte inhoud kan ook ten onrechte als deepfake worden bestempeld. Een ernstige analyse combineert meerdere aanwijzingen en zegt duidelijk wat vaststaat, wat waarschijnlijk is en wat onbepaald blijft.
Wat u nu al moet doen
- Het origineel bewaren — bericht, bestand of toestel — zonder het te wijzigen.
- Noteren waar de inhoud vandaan komt, wanneer en hoe u hem ontving.
- Het bestand niet naar veel mensen doorsturen.
- Het element laten onderzoeken voordat u het in een procedure voorlegt.
Onze pagina Echtheid van inhoud beschrijft wat wij onderzoeken en de grenzen van de analyse.
Door Jean-Pierre Heymans, ingeschreven in het Belgische nationaal register van gerechtelijk deskundigen (EXP2018610).