De kern. Ransomware los je niet op door opnieuw te installeren. De eerste uren dienen om de schade te beperken en te bewaren wat nodig is om de aanval te begrijpen, de schade te ramen en de verzekeraar te antwoorden.
Wat u ziet
Meestal openen op een ochtend de bestanden niet meer, is hun extensie gewijzigd en verschijnt er een losgeldbrief op het scherm of in elke map. Soms gaan er discrete signalen aan vooraf: geblokkeerde accounts, een uitgeschakelde antivirus, aanmeldingen op ongewone uren. De aanvallers zitten vaak al dagen in het netwerk voordat ze versleutelen, en hebben vaak gegevens gekopieerd om de druk op te voeren.
De juiste reflexen
- Koppel de getroffen toestellen los van het netwerk (kabel, wifi), zonder ze opnieuw te installeren.
- Koppel de back-ups die nog intact zijn los, zodat ze niet ook versleuteld worden.
- Verwittig uw verzekeraar als u een cyberpolis hebt: de meeste willen snel op de hoogte zijn.
- Wijzig de wachtwoorden vanaf een veilig toestel, te beginnen met e-mail en beheerdersaccounts.
- Houd een logboek bij: wat u hebt vastgesteld, op welk uur, en wie wat heeft gedaan.
Fouten die duur uitvallen
- Opnieuw installeren of terugzetten voordat de getroffen systemen gekopieerd zijn: de sporen van de inbraak verdwijnen.
- Zonder nadenken alles uitschakelen: het geheugen bevat sporen die bij het uitschakelen verdwijnen. Het netwerk loskoppelen is meestal beter; vraag bij twijfel advies.
- Overhaast betalen: niets garandeert dat de bestanden terugkomen, noch dat de gekopieerde gegevens niet gepubliceerd worden.
- Over de aanval communiceren via een mogelijk gecompromitteerde mailbox: de aanvallers kunnen meelezen.
Na de urgentie: de feiten vaststellen
Zodra de situatie gestabiliseerd is, beantwoordt het forensisch onderzoek de vragen die ertoe doen: hoe de aanvallers binnenkwamen, sinds wanneer, met welke accounts, welke gegevens ze raadpleegden of meenamen. Die antwoorden bepalen de meldingsplicht — aan de gegevensbeschermingsautoriteit, in principe binnen 72 uur wanneer persoonsgegevens getroffen zijn —, de positie tegenover de verzekeraar en de maatregelen tegen herhaling.
Onze pagina Incidentrespons beschrijft onze methode en de inhoud van het rapport.
Door Jean-Pierre Heymans, ingeschreven in het Belgische nationaal register van gerechtelijk deskundigen (EXP2018610).